Uygulama Matrisi · Makro

Etik Çerçeveler ve Sorumlu Kullanım

Ulusal politika · Davranış kuralları, etik ilkeler, insan gözetimi koşulları ve sorumlu kullanım rehberleri.

Matrise dön

uygulama

Kim

Nerede

Kaynak rapor

Bu kesişimin okuması

Hücredeki sayı yoğunluğu gösterir; kesişimin ne anlattığı aşağıdaki okumadadır.

Bir ülke bu hücrede iki farklı yoldan iki kez görünmektedir. Bilimsel araştırma ve yayında üretken yapay zekâya ilişkin bir etik rehber üniversitelere yükseköğretim politikası üzerinden ulaşırken, kamu görevlileri için etik davranış ilkeleri aynı üniversitelere, bütün kamu kurumlarına dağıtılmış olması yoluyla kamu yönetimi üzerinden ulaşmaktadır. Her ikisi de tavsiye niteliğinde bildirilmekte ve ortak bunu doğrudan belirtmektedir.

Bu eşleşme dikkate değerdir; zira ulusal bir etik konumun, belgelerin hiçbiri bağlayıcı olmaksızın bir üniversiteye iki kez ulaşabildiğini göstermektedir. Böyle bir rehberi yükümlülüğe dönüştüren şey kurumsal bir işlemdir ve aynı üniversitede başka bir alan altında kaydedilen tez beyan formu tam olarak böyle bir işlem oluşturmaktadır.

Kim, nerede

Uygulamayı yürüten aktörler ve bulundukları yerler. Kaynağın kurumu adlandırmadığı yerde atıf yapılmamıştır.

Kurum ve aktörler

Council of Higher Education (YÖK)
Ministry of Interior

Ülkeler

Türkiye

Bağlam

Higher education
Public authority

Nasıl yapılmış

Her kayıt kendi künyesi, kısa okuması ve kaynaktaki cümlesiyle durur. Alıntı kısaltılmaz; okuyucu çıkarımı kendisi denetleyebilmelidir.

Bilimsel araştırma ve yayın faaliyetlerinde üretken yapay zekâ etik kılavuzu

Yükseköğretim Kurulu, Mayıs 2024'te yükseköğretim kurumlarında bilimsel araştırma ve yayın faaliyetlerinde üretken yapay zekâ kullanımına ilişkin bir etik kılavuz yayımlamıştır. Ortak, kılavuzun tavsiye niteliğinde olduğunu bildirmekte; bağlayıcı kurumsal kurala çevrilmesi her üniversiteye kalmaktadır.

Kurum: Council of Higher Education (YÖK)
Ülke: Türkiye
Sunum modeli: kaynakta belirtilmemiş
Bağlam: Higher education
Katkı veren: kaynakta belirtilmemiş
Yıl: 2024
Olgunluk: Yerleşik
Ölçeklenebilirlik: Kurumsallaşmış
Aktarılabilirlik: Yerleşik
Kaynak rapor: D3.1

Kanıt

Ortak belgeyi, çıkaran kurumu ve ayını adlandırmakta, tavsiye niteliğini de aynı kayıtta belirtmektedir.

The Turkish Higher Education Council published the 'Ethical Guide on the Use of Generative Artificial Intelligence in Scientific Research and Publication Activities in Higher Education Institutions' in May 2024

D3.1, s. 35

Kamu görevlilerinin yapay zekâ sistemleri kullanımına ilişkin etik davranış ilkeleri

Eylül 2024'te belirlenen ilkeler, üniversiteler dâhil bütün kamu kurumlarına gönderilmiştir. Belge yükseköğretime eğitim politikası üzerinden değil kamu yönetimi mevzuatı üzerinden ulaşmakta; bu da sektöre ayrı bir giriş yolu oluşturmaktadır.

Kurum: Ministry of Interior
Ülke: Türkiye
Sunum modeli: kaynakta belirtilmemiş
Bağlam: Public authority
Katkı veren: kaynakta belirtilmemiş
Yıl: 2024
Olgunluk: Yerleşik
Ölçeklenebilirlik: Kurumsallaşmış
Aktarılabilirlik: Pilot
Kaynak rapor: D3.1

Kanıt

Ortak hem tarihi hem de üniversitelere gönderildiği olgusunu kaydetmekte; belgeyi yükseköğretim alanına sokan da budur.

which has been sent to all public institutions, including universities

D3.1, s. 35